เนื้อหาพระสมเด็จ บางขุนพรหม พิมพ์ฐานคู่ กรุเก่า หูประบ่า แก่ตัวเชื่อม ที่หายากต้องแบบนี้

ตำนานการสร้างและที่มาของคำว่า "กรุเก่า"

พระสมเด็จบางขุนพรหม จัดสร้างขึ้นในราวปี พ.ศ. 2411 - 2413 โดยเสมียนตราด้วง ผู้เป็นต้นคิดในการบูรณะวัดและสร้างพระเจดีย์ ได้อาราธนาสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) เป็นประธานในการจัดสร้างและปลุกเสก ก่อนจะนำพระจำนวน 84,000 องค์ บรรจุลงในเจดีย์ใหญ่

คำว่า "กรุเก่า" ในวงการพระเครื่อง หมายถึง พระที่ถูกลักลอบนำออกจากกรุก่อนที่จะมีการเปิดกรุอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2500 โดยใช้วิธีการ "ตกพระ" (ใช้ดินเหนียวปั้นติดปลายไม้หย่อนลงไปทางช่องระบายอากาศ) หรือการเจาะฐานเจดีย์ในยุคแรกๆ พระกรุเก่าจะไม่มี "คราบขี้กรุ" ที่หนาเตอะหรือจับตัวเป็นก้อนแข็งเหมือนพระกรุใหม่ (เปิดกรุปี 2500) แต่จะมีเพียงคราบฝุ่น คราบดินบางๆ หรือรอยฝ้าขาวเกาะติดอยู่ตามพื้นผิว ทำให้สามารถมองเห็นรายละเอียดของพิมพ์ทรงและเนื้อหาได้อย่างชัดเจน

เอกลักษณ์พุทธศิลป์: "พิมพ์ฐานคู่" และจุดสังเกต "หูประบ่า"

พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์ฐานคู่ เป็นพิมพ์ที่มีความงดงามและมีจุดสังเกตที่แตกต่างจากพิมพ์อื่นอย่างชัดเจน โดยมีพุทธลักษณะที่สำคัญดังนี้:

• ฐานคู่: บริเวณฐานชั้นกลาง (ฐานชั้นที่ 2 นับจากด้านล่าง) จะมีลักษณะเป็นเส้นคู่ขนานกัน หรือมองดูคล้ายเส้นฐานเซาะร่องตรงกลาง ทำให้ดูเป็นสองเส้นคู่กัน อันเป็นที่มาของชื่อพิมพ์
• ลักษณะ "หูประบ่า": นี่คือจุดสังเกตสำคัญในพระพิมพ์นี้ (บางบล็อกแม่พิมพ์) เส้นพระกรรณ (หู) ขององค์พระจะทอดแนวยาวลงมาจนปลายชนหรือจรดกับเส้นพระอังสา (ไหล่) อย่างพอดี ซึ่งช่างในยุคนั้นแกะแม่พิมพ์ได้อย่างอ่อนช้อย ทำให้องค์พระดูมีมิติและมีความสมดุล ถือเป็นจุดจ่ายตังค์จุดหนึ่งที่เซียนพระใช้พิจารณา
• เส้นซุ้มครอบแก้ว: จะมีความเรียวเล็กและโปร่งกว่าพระสมเด็จวัดระฆัง ทิ้งระยะห่างจากองค์พระอย่างพอเหมาะ

เนื้อหา "แก่ตัวเชื่อม" คืออะไร? มีผลอย่างไรต่อองค์พระ?

มวลสารหลักของพระสมเด็จคือ ผงวิเศษทั้ง 5 (ปถมัง, อิทธิเจ, มหาราช, พุทธคุณ, ตรีนิสิงเห) ผสมกับปูนเปลือกหอย ข้าวสุก กล้วย และที่ขาดไม่ได้คือ "ตัวเชื่อม" ซึ่งส่วนใหญ่หมายถึง น้ำมันตังอิ๊ว และน้ำอ้อยเคี่ยว

คำว่า "เนื้อแก่ตัวเชื่อม" หมายถึง พระที่มีสัดส่วนของการใส่น้ำมันตังอิ๊วหรือตัวประสานในปริมาณที่มากกว่าปกติ ซึ่งส่งผลดีต่อองค์พระดังนี้:

• ความหนึกนุ่มและสีสัน: พระที่แก่ตัวเชื่อม เนื้อพระจะไม่ขาวซีด หรือฟ่าม แต่จะมีความ "หนึกนุ่ม" หรือเนื้อจัด โทนสีมักจะออกไปทางอมเหลือง อมน้ำตาลอ่อน หรืองาช้าง เมื่อส่องผ่านแว่นขยายจะเห็นความฉ่ำของเนื้อพระที่ผสานเป็นเนื้อเดียวกัน
• ความแข็งแกร่ง: ตัวเชื่อมทำหน้าที่ประสานมวลสารปูนเปลือกหอยให้เกาะตัวกันแน่น พระเนื้อนี้จึงมีความแกร่งสูง ไม่แตกหักหรือเปราะบางง่าย ทนทานต่อกาลเวลาและการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิภายในกรุ
• การหดตัวตามธรรมชาติ: แม้จะแกร่ง แต่เมื่อผ่านไปกว่า 150 ปี เนื้อพระจะมีการยุบ ย่น และหดตัวตามขอบหรือตามซอกยันต์ ซึ่งเป็นความเหี่ยวย่นที่เป็นธรรมชาติ แตกต่างจากการใช้สารเคมีกัดกร่อนในพระทำเทียม

แนวทางการพิจารณาและเก็บสะสม

การจะพิจารณา พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์ฐานคู่ กรุเก่า หูประบ่า แก่ตัวเชื่อม ให้ขาดนั้น ต้องอาศัยองค์ประกอบหลัก 3 ประการ คือ 1. พิมพ์ทรงต้องเป๊ะ เส้นสายฐานคู่และหูประบ่าต้องเป็นธรรมชาติ 2. เนื้อหาต้องใช่ ความหนึกนุ่มของเนื้อแก่ตัวเชื่อมต้องฉ่ำตา ไม่แห้งกระด้าง และ 3. ธรรมชาติความเก่าต้องมี แม้จะเป็นกรุเก่าที่คราบกรุน้อย แต่รอยยุบ รอยแยก รอยปริตามขอบ และคราบฝ้าบางๆ ต้องปรากฏให้เห็น

บทสรุป

พระสมเด็จบางขุนพรหม พิมพ์ฐานคู่ กรุเก่า หูประบ่า เนื้อแก่ตัวเชื่อม ไม่ได้เป็นเพียงแค่ก้อนเนื้อปูนผสมผงวิเศษ แต่คือผลงานศิลปะทางพระเครื่องที่สะท้อนถึงภูมิปัญญาของช่างสิบหมู่ในอดีต การใช้ตัวเชื่อมอย่างน้ำมันตังอิ๊วมาผสานมวลสาร ทำให้เรามีโอกาสได้เห็นพระเครื่องสภาพสมบูรณ์งดงามในปัจจุบัน สำหรับผู้ที่ได้ครอบครอง ย่อมถือเป็นสิริมงคลสูงสุดในชีวิต ทั้งในด้านพุทธคุณเมตตามหานิยม แคล้วคลาด และความเจริญรุ่งเรือง สมกับที่ได้รับยกย่องให้เป็นยอดพระเครื่องของเมืองไทย